Letonya araç üstü 155 mm obüste Archer'ı bırakıp Çek Morana'yı seçti
YÖNETİCİ ÖZETİ
- Letonya, Haziran 2025'te 18 adet için niyet mektubu imzaladığı İsveç Archer'ı bırakıp Çek Morana 155 mm tekerlekli obüsü seçti (22 Eylül).
- Polonya'nın 18 bataryalık, yaklaşık 1,5 milyar $'lık SAN CUAS programında C-UAS istasyonlarının GPS'siz konumlanması için 18,5 milyon $'lık sipariş verildi.
- Leonardo ve Alkeon, 60'tan fazla donanmanın kullandığı 76/62 mm deniz topunun Danimarka'da montaj ve üretimi için mutabakat imzaladı.
- Fransa ile Irak, 350 km/sa hıza ulaşan iki kinetik C-UAS önleyicisinin tedariki için niyet mektubu imzaladı.
- Pentagon, 32 milyon $'lık prototip siparişiyle 17 firmayı Ekim'de yapılacak bombardıman dronu elemesine aldı (bkz. EK).
PORTFÖYE ETKİSİ
| Gelişme | Etki | Ne ifade ediyor | İzlenecek gösterge |
|---|---|---|---|
| Avrupa'da araç üstü 155 mm obüs kararı yerleşik tedarikçi aleyhine döndü | FIRSAT | ATTİLA'nın bulunduğu araç üstü 155 mm segmentinde, maliyet + teslim süresi + alıcı ülke sanayisinin sürece katılımı üçlüsü belirleyici kriter olarak çalışıyor; bu üçlüyü karşılayabilen tedarikçilere giriş açılıyor | Morana sözleşmesinin adedi, bedeli ve yerli katılım payının açıklanması; aynı kriter setini kullanan başka Baltık ve Orta Avrupa alımları |
| GPS'siz konumlama C-UAS istasyonlarında ayrı tedarik kalemi oldu | FIRSAT | Araç üstü C-UAS ve hava savunma sistemlerinde (TOLGA) karıştırılmış ortamda çalışabilirlik, teklif edilebilirlik için teknik eşik hâline geliyor; alt sistem tedarikinde de ayrı kalem ortaya çıkıyor | Şartnamelerde GPS'siz çalışma maddesinin zorunlu kriter olarak yazılması; benzer alt sistem siparişlerinin başka C-UAS programlarında görünmesi |
| 76 mm deniz topu Avrupa'da ikinci bir üretim merkezi kazanıyor | RİSK | DENİZHAN'ın yarıştığı 76 mm deniz topu segmentinde yerleşik rakip, alıcı ülkede üretim ayağı sunarak yerli sanayi katılımı kriterini kendi lehine kapatıyor | Mutabakatın sözleşmeye dönüşmesi; Danimarka'nın yeni su üstü platform programında 76/62 SR'nin seçilmesi |
| Irak yeni bir C-UAS alıcısı olarak açılıyor | FIRSAT | Ürün portföyünün hava savunma / C-UAS ayağı için bölgede kamuya açık yeni bir talep noktası; niyet mektubu aşamasında olması rekabetin kapanmadığını gösteriyor | Irak Savunma Bakanlığı'nın resmî ihale ya da alım ilanı; niyet mektubunun bağlayıcı sözleşmeye dönüşmesi |
| ABD ucuz saldırı dronu tedarikini 17 firmalık havuzla ölçekliyor | RİSK | BARKIN'in bulunduğu dolanan mühimmat segmentinde ABD pazarı yerli ve müttefik firma havuzuyla dolduruluyor; üçüncü ülke menşeli ürün için giriş alanı daralıyor | Sonraki eleme turlarında menşe kuralı; kazanan firmaların ihracat pazarlarına açılması |
| Sürü tehdidinde çözüm sensör füzyonu ekseninde tanımlanıyor | RİSK | Katmanlı C-UAS'ın ana sözleşmesi entegrasyon ve sensör ağı tarafında toplanırsa, namlulu sistem ve mühimmat tedarikçisi alt yüklenici konumuna itilebilir | Nisan 2027 değerlendirmesinde efektör kalemlerinin ayrı tanımlanıp tanımlanmadığı; ihale paketlerinin sensör ve efektör olarak bölünmesi |
| 35 mm namlulu + 40 mm programlanabilir mühimmat ikilisi Güney Asya envanterine girdi | FIRSAT | Namlulu kısa menzil ve programlanabilir havada infilak mühimmatı kombinasyonunun ihracat pazarlarında sahaya çıktığı bir referans; MKE'nin orta kalibre mühimmat hattı için talep sinyali | Aynı konfigürasyonun üçüncü ülkelere ihracı; 35 ve 40 mm programlanabilir mühimmatın ayrı sipariş kalemi olarak duyurulması |
| C-UAS zinciri parçalara ayrılıp bağımsız ürün olarak satılıyor | RİSK | Sensörün tek başına ürünleştirilmesi, entegre sistem teklifleri karşısında müşterinin kendi kombinasyonunu kurmasını kolaylaştırıyor; bütünleşik paketin ayırt ediciliği azalabilir | Müşterilerin sensör ve efektörü ayrı ihale etmesi; KENIS benzeri bileşenlerin başka entegratörlerin sistemlerinde görünmesi |
GELİŞMELER
Letonya Morana seçimi
Letonya Savunma Bakanlığı, araç üstü 155 mm obüs alımında Çek Excalibur Army'nin Morana tekerlekli obüsünü seçtiğini 22 Eylül'de açıkladı; Haziran 2025'te 18 adet Archer için imzalanan niyet mektubu ve BAE Systems Bofors ile sürdürülen görüşmeler böylece sonuçsuz kaldı. Bakanlık kararı tekliflerin maliyeti, teslim süreleri, operasyonel kabiliyetler ve Letonya savunma sanayisinin tedarik sürecine katılımı ile gerekçelendirdi; yerli sanayi katılımı "önemli avantaj" olarak anıldı. Adet, bedel ve teslim takvimi açıklanmadı. [K1]
Polonya SAN CUAS'ta GPS'siz konumlama
Avustralyalı Advanced Navigation, Kongsberg'e PROTECTOR C-UAS platformları için yüzlerce Boreas fiber optik jiroskoplu ataletsel seyrüsefer sistemi sağlamak üzere 18,5 milyon $'lık sözleşme aldığını 22 Eylül'de duyurdu. Sistemler, C-UAS istasyonlarının GPS'in karıştırıldığı ya da erişilemediği ortamlarda kendi konum, yönelim ve rotasını takip etmesini sağlıyor. Sipariş, Polonya Silahlanma Ajansı'nın 18 karşı-dron bataryasını kapsayan yaklaşık 1,5 milyar $'lık (16 milyar NOK) SAN CUAS programının bir alt kalemi; ana sözleşme 30 Ocak 2026'da duyurulmuştu. [K2][K3][K4]
Leonardo / Alkeon
Leonardo ile Danimarkalı Alkeon, Leonardo'nun 76/62 mm Super Rapid deniz topunun Danimarka'da montaj ve üretimi için mutabakat imzaladı; Danimarkalı alt yüklenici, mühendislik ve imalat firmalarının Leonardo tedarik zincirine katılması, ileride hacme bağlı olarak Danimarka'nın bu top kundağında bölgesel mükemmeliyet merkezi hâline gelmesi öngörülüyor; bedel ve adet açıklanmadı (22 Eylül). [K9][K10]
Fransa–Irak C-UAS önleyici mutabakatı
Fransa Cumhurbaşkanı Macron ile Irak Başbakanı Ali Al-Zaydi, savunma ve silah tedarikine ilişkin bir niyet mektubu imzaladı; mektup kapsamında Fransız Harmattan AI firmasının küçük dronlara yönelik Gobi ve daha büyük hedeflere yönelik Gobi Tempest kinetik C-UAS önleyicilerinin tedariki öngörülüyor (22 Eylül). Her iki platformun 350 km/sa'e kadar hıza ulaştığı belirtiliyor; adet, bedel ve teslim takvimi açıklanmadı. Irak tarafı ayrıca Fransız firmalarıyla Savunma Bakanlığı arasında C-UAS, hava savunma ve gözetleme başlıklarında görüşmeleri destekleme taahhüdü verdi; bu aşamada bağlayıcı sipariş yok. [K5]
Bombardıman dronu elemesi
Pentagon, yeniden kullanılabilir "bombardıman" dronları için 17 firmayı toplam 32 milyon $'lık prototip siparişiyle Ekim ayında Camp Grayling'de (Michigan) yapılacak elemeye aldı (22 Eylül). Kazanan firmalar arasında Ukrayna menşeli Gurzuf Defence ve İngiliz Skycutter gibi müttefik firmalar da var; adet hedefi ve seri alım bedeli açıklanmadı. Tarih ve kategori, 18.09.2026 raporunda Gauntlet 2.5 olarak anılan aşamayla örtüşüyor; kaynak program adını vermiyor. [K6]
Fort Bragg 100 dronluk sürü denemesi
ABD Ordusu XVIII Hava İndirme Kolordusu, 11–17 Eylül'de Fort Bragg'da yapılan Scarlet Dragon tatbikatında 100 adede kadar insansız hava aracından oluşan sürülere karşı katmanlı savunmayı denedi; akustik sensörler, taşınabilir radarlar, elektronik harp, otonom sistemler ve "savunma atışları" birlikte kullanıldı. Kolordu ateş destek başkanı Alb. Rob Kenny değerlendirmeyi "tek başına yeten bir sensör yok" sözleriyle özetledi. Efektör isimleri, angajman maliyeti ve nicel sonuç açıklanmadı; sonraki değerlendirmeler Nisan 2027 ve Eylül 2027'de planlanıyor. [K7]
Pakistan'ın namlulu hava savunma teşhiri
Pakistan Hava Kuvvetleri 7 Eylül'de yayımladığı görüntülerde yeni envantere aldığı Çin menşeli HQ-17AE kısa menzilli hava savunma sistemi ile Türk menşeli Korkut 150/35 çift namlulu 35 mm otomatik uçaksavar ve Şahin C-UAS sistemini sergiledi; haber 22 Eylül'de yayımlandı. Şahin'in yakın mesafede sert öldürme için 40 mm programlanabilir havada infilak mühimmatı kullanabildiği belirtiliyor. Adet, bedel ve teslim takvimi açıklanmadı. [K8]
Hensoldt
ARGOS ve BushBaby karşı-dron sistemlerinde kullandığı KENIS 1280 AK termal sensörünü (1280 × 1024 soğutmalı MWIR dedektör, 30× sürekli zoom) bağımsız ürün olarak pazara sundu ve ilk siparişi Estonyalı HEVI Optronics'ten aldığını AAD 2026'da açıkladı; adet ve bedel verilmedi (22 Eylül). [K11]
American Rheinmetall
ABD Ordusu'na XM30 programı kapsamında sıradaki Lynx prototipini asker değerlendirmesi ve program risk azaltımı için teslim ettiğini duyurdu; haberde C-UAS kabiliyeti, programlanabilir mühimmat ya da top konfigürasyonuna değinilmiyor, takvim verilmedi (22 Eylül). [K12]
İZLEME LİSTESİ
- Gauntlet 2.5 "bombardıman" dronu kriterleri ve müttefiklerde benzer açık eleme programları → bugün: Bombardıman dronu elemesi
- Baltık'ta dron ihlallerine ve topçu yenilemesine verilen tedarik karşılığının biçimi → bugün: Letonya Morana seçimi
- 155 mm obüs alımlarında yerli sanayi katılımının sayısal eşik olarak tanımlanması → bugün: Letonya Morana seçimi. Letonya kararında kriter olarak anıldı ama sayısal eşik açıklanmadı.
- Küresel C-UAS harcamasının namlulu ve mühimmat tabanlı katmana düşen payı → bugün: Fort Bragg 100 dronluk sürü denemesi. Fort Bragg değerlendirmesinde efektör dağılımı açıklanmadı.
- XM30'da organik C-UAS şartı → bugün: Lynx XM30 prototip teslimi. Prototip teslim edildi, şart hâlâ tanımlı değil.
- Tungsten ve enerjetik malzeme tedarik zinciri → bugün: Nadir toprak elementlerinde ticaret gerilimi. Nadir toprak tarafında yeni gerilim var.
- Ermenistan'ın Divyastra MK-1 seçimi — yeni, doğrulanmamış. Ermeni basınında Savunma Bakanlığı'nın 500 km menzilli, beş saate kadar havada kalan ve 15 kg faydalı yük taşıyan Hint Divyastra MK-1 dolanan mühimmatını seçtiği iddia edildi (22 Eylül); Erivan ya da Yeni Delhi'den resmî teyit yok, adet ve bedel verilmedi. BARKIN'in bulunduğu dolanan mühimmat segmentinde Kafkasya pazarına ilişkin sinyal olarak izlenecek. [K18]
- Ukrayna'da güdümsüz 155 mm tercihi — yeni, tek kaynak. Ukrayna topçu tugaylarının Excalibur gibi güdümlü mermiler yerine güdümsüz 155 mm mermileri tercih ettiği, isabet işinin FPV dronlarla desteklenen atış sistemine kaydırıldığı bildirildi (23 Eylül); iddia tek bir tugay komutanıyla yapılan söyleşiye dayanıyor, alım rakamı yok ve metnin tamamı ödeme duvarının arkasında. Doğrulanırsa topçu mühimmatı hattında hacim odaklı güdümsüz mermi talebi lehine bir gösterge olur. [K19]
- Nadir toprak elementlerinde ticaret gerilimi — yeni. Nadir toprak elementlerindeki sürtüşmenin, Xi–Trump zirvesi öncesinde ticaret ateşkesinin uzatılmasını tehlikeye attığı bildirildi (22 Eylül). Mıknatıs ve elektro-optik bileşen tedarikine bağlı silah ve mühimmat alt sistemlerinde tedarik zinciri riski olarak izlenecek. [K20]
- C-UAS şartnamelerinde GPS'siz çalışma maddesinin zorunlu kriter hâline gelmesi → bugün: Polonya SAN CUAS'ta GPS'siz konumlama
- Irak'ın C-UAS ve hava savunma alımlarını resmî ihaleye dönüştürmesi → bugün: Fransa–Irak C-UAS önleyici mutabakatı
- Deniz topu ihracatında alıcı ülkede üretim ayağı sunmanın kriter hâline gelmesi → bugün: Leonardo–Alkeon 76 mm Danimarka üretimi
Açık konular · 22
- USAF orta kalibreli namlulu hava savunma pazar araştırması İlanda 20, 25, 30x113, 30x173 ve 40 mm kalibreler anılıyor; resmî solicitation duyurusu kamuya açık değil. [K13]
- Malezya MERAD (RMK-13) Yeni karar sinyali yok; kısa menzil / C-UAS kaleminin ayrıca bütçelenip bütçelenmediği kamuya açık değil. [K14]
- 665 milyon $'lık C-UAS test siparişine itiraz [K15]
- ABD Deniz Piyadeleri Drone Round 5,56x45 mm çok parçacıklı mermiden 400.000 adet alındı, 2027 mali yılı için 1 milyon adet planlanıyor (20.09.2026 raporu); Aralık 2026 sözleşme hedefi ile 7,62 ve 6,8 mm varyantlarının durumu izleniyor. Bugün yeni veri yok. [K16]
- ABD Donanması uygun maliyetli önleyici Beyaz kâğıt talebinin maliyet hedefi ve son tarihi kamuya açık değil. [K17]
- Falcon Peak 26.2 Değerlendirme 25 Eylül'de tamamlanıyor; sonuç yayımlanmadı.
- İngiltere'nin 750 milyon £'luk C-UAS bütçesinin ihale kalemlerine bölünmesi
- Çekya SPYDER genişlemesinde C-UAS kaleminin tanımı
- Körfez'de yerli üretim ayaklı hava savunma paketlerinin kısa menzil ve C-UAS kalemine genişlemesi
- Topçu alımlarında eşlik eden kısa menzil koruma kaleminin şartnameye girmesi
- USAF seferî C-UAS paketinde kinetik kalemin tanımı ve yanıt süresi
- Etiyopya topçu alımının resmî sürece dönüşmesi
- Küçük kalibre mühimmatın 2031'e kadar tek tedarikçiye bağlanması ve Drone Round'un bu çerçeveyle ilişkisi
- Kore menşeli katmanlı hava savunma tekliflerinin sözleşmeye dönüşmesi
- Lazer ve namlulu katmanın angajman maliyeti karşılaştırmasının şartnamelere yazılması
- DHS C-UAS Track One tedarikçi havuzunda yabancı menşe alt sistem kuralları
- JIATF-401 yönlendirilmiş enerji pilot programı
- Jet motorlu dronlara karşı ucuz önleyicinin seri üretime girmesi ve birim maliyeti
- AB genel transfer lisanslarının üçüncü ülke menşeli bileşenleri kapsaması
- Avrupa ve ABD'de nitroselüloz ve sevk barutu darboğazı
- Rheinmetall'in Skyranger üretim ölçeği
- AB-Ukrayna Dron İttifakı'nın çalışma kuralları ve AB dışı katılım koşulları
KAYNAKLAR 20
- [K1] Letonya'dan sürpriz karar: İsveç'i bıraktı, Çek obüsünü seçti — SavunmaSanayiST, 22.09.2026dünÖzgün metin ↗Türkçe oku ↗
- [K2] Advanced Navigation, KONGSBERG'e C-UAS hassas konumlama sistemleri sağlayacak — Unmanned Airspace, 22.09.2026dünÖzgün metin ↗Türkçe oku ↗
- [K3] Polonya'nın dron savunması GPS olmadan çalışacak bir yol kazandı — Defence Blog, 22.09.2026dünÖzgün metin ↗Türkçe oku ↗
- [K4] KONGSBERG Polonya'da C-UAS çözümleri için 16 milyar NOK'luk sözleşme kazandı — Kongsberg, 30.01.2026236 gün önceÖzgün metin ↗çeviri engelli
- [K5] Fransa ve Irak yapay zekâ destekli C-UAS önleyicilerinin tedariki için anlaşma imzaladı — Unmanned Airspace, 22.09.2026dünÖzgün metin ↗Türkçe oku ↗
- [K6] Pentagon programı bombardıman dronu elemesi için 17 firma seçti — Defense Daily, 22.09.2026dünÖzgün metin ↗Türkçe oku ↗
- [K7] ABD Ordusu Fort Bragg'da 100 dronluk sürülere karşı katmanlı savunmayı test etti — Defence Industry Europe, 22.09.2026dünÖzgün metin ↗Türkçe oku ↗
- [K8] Pakistan yeni Çin ve Türk hava savunma sistemlerini sergiledi — Asian Military Review, 22.09.2026dünÖzgün metin ↗Türkçe oku ↗
- [K9] Leonardo ve Alkeon 76 mm deniz topu üretimini Danimarka'ya taşımak için ortaklık kurdu — Naval News, 22.09.2026dünÖzgün metin ↗Türkçe oku ↗
- [K10] Danimarkalı Alkeon, Leonardo ile stratejik iş birliği başlatıyor — Analisi Difesa, 22.09.2026dünÖzgün metin ↗Türkçe oku ↗
- [K11] Hensoldt KENIS sensörünü bağımsız ürün olarak pazarlıyor, ilk siparişi duyurdu — Unmanned Airspace, 22.09.2026dünÖzgün metin ↗Türkçe oku ↗
- [K12] American Rheinmetall sıradaki Lynx XM30 prototipini ABD Ordusu'na teslim etti — Defence Industry Europe, 22.09.2026dünÖzgün metin ↗Türkçe oku ↗
- [K13] ABD Hava Kuvvetleri üsleri dron ve füzelerden korumak için orta kalibreli hava savunma topu arıyor — Army Recognition, 03.09.202620 gün önceÖzgün metin ↗Türkçe oku ↗
- [K14] Malezya MERAD / RMK-13 rekabeti — Defence Security Asia, 2026, gün belirtilmemişÖzgün metin ↗Türkçe oku ↗
- [K15] Oasis, Ordu'nun C-UAS sözleşmesini Parsons'a vermesine itiraz etti — Washington Technology, 18.09.20265 gün önceÖzgün metin ↗Türkçe oku ↗
- [K16] Drone Round C-UAS mühimmatı Deniz Piyadeleri kapalı alan atış simülatörüne entegre edildi — Soldier Systems Daily, 08.09.202615 gün önceÖzgün metin ↗Türkçe oku ↗
- [K17] Donanma beyaz kâğıt talebiyle yeni uygun maliyetli önleyici arıyor — Defense Daily, 18.09.20265 gün önceÖzgün metin ↗Türkçe oku ↗
- [K18] Ermeni basını: Erivan uzun menzilli vuruş için Hindistan'ın Divyastra MK-1 dolanan mühimmatını seçti — Indian Defence News, 22.09.2026dünÖzgün metin ↗Türkçe oku ↗
- [K19] Ukrayna neden artık güdümsüz 155 mm topçu mermisini güdümlüye tercih ediyor — Quwa Defence News, 23.09.2026bugünÖzgün metin ↗Türkçe oku ↗
- [K20] Nadir toprak sürtüşmesi Xi–Trump zirvesi öncesinde ticaret ateşkesinin uzatılmasını tehlikeye atıyor — SCMP, 22.09.2026dünÖzgün metin ↗Türkçe oku ↗
EK: Katılımcı listeleri
Bombardıman dronu elemesi · Bombardıman dronu elemesine seçilen firmalar (17; kaynakta 15'i adlandırılmış): Achiever UA, Areya Corporation, Cyclops Defense, Grim Tech, Gurzuf Defence (Ukrayna), Halo Aeronautics, KrateoSky, KRUSH Tech, Meta Bureau US, Obscurity Labs, Skycutter (İngiltere), Swarm Defense, The AIRO Group, UA Defense Tech, UDD Tech Corp. [K6]